Ở người to béo phì dễ mắc các bệnh khớp. Phụ nữ béo phì sau tuổi mãn kinh dễ có nguy cơ thoái hóa khớp, nhất là thoái hóa khớp gối, do lực của cơ thể tác động lên khớp gối và chuyển hóa mô mỡ sinh ra các hormon, nhân tố tăng trưởng gây tổn thương sụn khớp. Nam giới béo phì và nâng cao acid uric máu sẽ tăng nguy cơ mắc bệnh gút do rối loạn chuyển hóa purin, làm dư thừa acid uric máu lâu ngày lắng đọng các mô và trong ổ khớp gây viêm khớp.
Béo phì và bệnh thoái hóa khớp
Béo phì tăng nguy cơ 4-5 lần mắc bệnh thoái hóa khớp, nhất là khớp gối. Thoái hóa khớp diễn ra ở người béo phì do yếu tố cơ học. Trọng lượng của cơ thể tác động lên sụn khớp làm nghiền nát, nứt và rách sụn hoặc do chuyển hóa các mô mỡ tăng tổng hợp hormon và nhân tố tăng trưởng làm tổn thương sụn và xương dưới sụn. Ở phụ nữ béo phì sau mãn kinh thường hay mắc bệnh thoái hóa khớp gối. Thoái hóa là tổn thương tất cả khớp, bao gồm tổn thương sụn khớp, dây chằng, bao khớp, cơ cạnh khớp và màng hoạt dịch. Béo phì, trục khớp bị lệch ra ngoài hoặc vào trong, đặc biệt những người béo phì chân vòng kiềng hoặc chân choãi, không những thế ở người béo phì còn do mô mỡ tác động đến khớp.
Ở người béo phì khớp tổn thương không chỉ do yếu tố cơ học mà còn chịu ảnh hưởng của mô mỡ tổng hợp nhiều hormon và nhiều nhân tố phát triển gây tổn thương sụn khớp và tổn thương xương dưới sụn, dẫn đến phát triển thoái hóa khớp. Ở Pháp dùng phương pháp hấp thụ tia X năng lượng kép (DXA-Absorptiometrie biphotonique à rayons X) xác định các thành phần của cơ thể như khối cơ, khối mỡ, nghiên cứu thực hiện trên 358 bệnh nhân và chụp X quang khớp. Kết quả nghiên cứu chỉ ra ở bệnh nhân thoái hóa khớp gối có khối cơ tăng cao phối hợp nâng cao tổn thương thoái hóa nặng. Tăng khối mỡ làm gia nâng cao các gai xương trong bệnh thoái hóa khớp gối. Béo phì dẫn đến thoái hóa khớp và ngược lại do đau khớp ở những người mắc thoái hóa khớp giảm các hoạt động dẫn đến béo phì.
Các nhân tố nguy cơ dẫn đến thoái hóa khớp: Ngoài yếu tố tuổi và giới nữ ảnh hưởng tới bệnh nhiều nhất, người ta tiếp nhân thấy khiếu nại béo phì liên quan nhiều đến thoái hóa khớp gối, đặc biệt phụ nữ béo phì sau mãn kinh. Vai trò estrogen bảo vệ chống thoái hóa khớp, phụ nữ sau mãn kinh và phụ nữ cắt buồng trứng thường hay mắc thoái hóa khớp gối. Tư thế trục của chân, tại những người chân vòng kiềng hay chân choãi dễ bị thoái hóa khớp gối.
Chấn thương và vi chấn thương lặp đi lặp lại nhiều lần, gây tổn thương sụn chêm, dây chằng chéo, các dị vật của chấn thương dẫn đến thoái hóa khớp và yếu tố di truyền là 1 trong các nguyên nhân của thoái hóa khớp.
Điều trị thoái hóa khớp tại người béo phì đầu tiên là khiếu nại giảm cân, giảm lượng calo đưa vào và nâng cao hoạt động thể lực kết hợp điều trị bằng thuốc theo giai đoạn của bệnh.
Béo phì và bệnh gút
Ngày nay tại nước ta nam giới mắc bệnh gút ngày một gia tăng, đến khám ở các bộ phận khám cơ xương khớp, không những thế chưa có con số cụ thể nghiên cứu về dịch tễ tỷ lệ bệnh gút. Bệnh gút 1 bệnh liên quan chuyển hóa purin, khi dư thừa acid uric lâu ngày trong máu, vượt quá độ bão hòa và kết tủa dưới da, ở thận, tại trong khớp gây những cơn sưng đau cấp ở khớp và quanh khớp. Ở nam giới, béo phì và nâng cao acid uric máu nguy cơ cao mắc bệnh gút. Trên thế giới nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng tăng acid uric máu tại những người béo phì làm gia nâng cao tỷ lệ mắc bệnh gút. Tổn thương khớp trong những cơn gút cấp do viêm cấp của khớp, do các tinh thể urat kích thích các phản ứng viêm. Tăng acid uric trong nhiều năm, lắng đọng tinh thể urat sodium trong sụn khớp và màng hoạt dịch khớp. Các vi tinh thể có thể đứt và giải phóng các tinh thể trong hầm khớp. Các tinh thể bị thực bào bởi tế bào viền của màng hoạt dịch khớp và giải phóng ine tiền viêm, nên người bệnh gút có thể có phản ứng sốt và sưng đau cấp tính tại khớp. Cơn đau kéo dài vài ngày. Sau nhiều cơn gút cấp xảy ra và nhiều năm hoạt động sau tổn thương khớp mạn tính gọi là gút mạn tính có các tophi tại bàn chân, mỏm khuỷu tay, bàn tay...
Béo phì là 1 trong những tiêu chuẩn của hội chứng chuyển hóa. Nguyên nhân giảm thải acid uric trong đó có liên quan đến hội chứng chuyển hóa, giảm phân số thải acid uric ở thận. Ở người béo phì liên quan tới chính sách ăn giàu purin, đặc biệt tại nam giới uống quá nhiều bia và rượu, nâng cao sản xuất acid uric.
Điều trị bệnh gút ở người béo phì luôn chú ý đến chính sách ăn giảm cân, đồ uống không bia, không rượu, không ăn các thức ăn giàu chất purin, hạn chế các thức ăn gây rối loạn lipid máu. Ngoài điều trị cơn gút cấp nhằm giảm đau khớp cho người bệnh. Sau đó điều trị nền để duy trì mức acid uric dưới ngưỡng 360 µmol/l. Hàng ngày bệnh nhân gút nên uống nước khoáng giàu bicarbonate (500 ml mỗi ngày). Ngoài các đợt đau khớp nên có chính sách luyện tập giảm cân thích hợp và kiểm soát acid uric, các thành phần lipid máu hay còn gọi là mỡ máu tại mức sinh lý của cơ thể.
TS. Mai Thị Minh Tâm
0 nhận xét:
Đăng nhận xét